“Middeleeuwse weg ontdekt in Luttenberg

| 16 November 2014

“Luttenberg heeft de meeste middeleeuwse elementen van Salland” Dat vertelde Bert Terlouw tijdens een wandeltocht om de Luttenberg waar tientallen belangstellenden op af kwamen.

Deze wandeltocht die op 15 november plaatsvond, werd geïnitieerd door het toeristisch platform in samenspraak met Bert Terlouw. Terlouw die in 2010 de restanten van de Middeleeuwse weg heeft gevonden, vertelde gedurende de wandeling op boeiende wijze hoe uniek de vondsten in Luttenberg zijn. Bert Terlouw is hobbymatig archeoloog en bevriend met Hoogleraar Theo Spek. Samen met Theo Spek, Kristian van Oene (terreinbeheerder van Landschap Overijssel en Marijke Nieuwenhuis (archeoloog van het Oversticht is hij verder gaan speuren. Het bleek dat er nog veel meer elementen in Luttenberg te vinden zijn die stammen uit de Middeleeuwen.

Het dorp lag destijds meer noordelijk van de Luttenberg en stond bekend als Norp (Noordelijk dorp)“De ca 800 meter lange overgebleven weg (karrensporen) heb ik enkele jaren geleden al gevonden. Ze lagen er natuurlijk al eeuwenlang, maar soms moet je ‘er even doorheen kijken” om het te zien. De weg liep langs de oostkant van De Luttenberg richting Raalte en kende een splitsing die liep naar Linderte. Wat nog te zien is zijn de waaiers van de karresporen die steeds opzij gingen omdat het door bijvoorbeeld modder en ophopingen niet meer begaanbaar was.

In de onderstaande video legt Bert Terlouw kort uit hoe die waaiers van de karresporen nog te zien zijn op de Luttenberg:

De weg liep langs de oostkant van De Luttenberg richting Raalte en kende een splitsing die liep naar Linderte. Hieronder zien we een kaart waar de wegen destijds liepen.

De weg die over de Luttenberg loopt is op een oude kaart nog te zien

De weg was volgens Terlouw te vergelijken met een provinciale weg, waar destijds divers handelswaar werd getransporteerd, maar waar ook complete legers voor veldslagen langs zijn getrokken.

Eswal/wildwal

Aan de oostkant van “de Luttenberg” is ook een oude eswal of wildwal te zien. Deze werden destijds gebruikt voor houtkap en als natuurlijke afrastering van de akkers. De akkers van Norp en de Boerschop blijken oude akkers. Hier werd met name graan verbouwd.  De Luttenberg bestond in de Middeleeuwen met name uit heide en werd pas later ingeplant met naaldbomen om verzanding tegen te gaan.

Veedrif(ten)

Aan de noordkant van de berg dichtbij een van de oudste boerderijen van Luttenberg is nog een oude veedrift te zien. Dit zijn door de mens aangemaakte wallen met daarop begroeing van struiken, waardoor het vee werd gedreven.

Spiekergrachten

Bij het stroomhuisje achter de oude boerderij van Wolger (Groote Schaarsberg) zijn de resten te zien van grachten. Dit zijn volgens Bert Terlouw Spiekergrachten die rondom een spicarium (spieker) of havezathe stonden. Dit was een versterkt burcht met gracht ook bedoeld voor de graanopslag. Deze graanopslag was een soort belasting van de boeren aan de edelen (heren van Wisch) die onder toezicht van de Bisschop  van Utrecht de granen opsloegen in het spieker.

Spiekergracht bij het stroomhuisje (Wolger)

 

Overblijfsel van de Spiekergracht

Luttenberg 700 jaar en de roofridders Heren van Wisch

Luttenberg bestaat op 27 oktober 2018 700 jaar. Waarschijnlijk bestaan de boerderijen al wel langer, maar op 27 oktober 1318 is voor het eerst dat er officieel over Luttenberg wordt gesproken in documenten. Deze documenten stammen van de Heren van Wisch die eigenaar waren van het bovenstaande spicarium / havezathe. De Heren van Wisch is een adelijke familie uit Gelderland waar nu nog het kasteel Wisch staat in Terborg. Oorspronkelijk komt deze familie uit Gelderland Heuven. Dit kasteel in Heuven bestaat echter niet meer. De Heren Wisch hebben hun fortuin vergaard door voornamelijk roof te plegen op andere edelen. Het spicarium ofwel spieker was eigendom van de heren van Wisch om belasting en pacht te innen voor de Bisschop van Utrecht.

“Al met al heeft Luttenberg van alle Sallandse dorp het meeste klaar liggen om de middeleeuwen in het agrarische landschap zichtbaar te maken. Juist het samenspel, het ensemble van de karrensporen op de berg, van de enken, houtwallen, oude buurschap ’t Loo met de ontdekte omgrachte middeleeuwse spieker daarin en de veedrift maken dit gebied bij Luttenberg landschappelijk en cultuurhistorisch waardevol. “Middeleeuws’ landschap dus.  Ik ben benieuwd wat Luttenberg ervan gaat maken ! “ Middeleeuwen en roofridders een mooi thema voor het 700 jarig bestaan van Luttenberg” aldus Terlouw.

 

 

Categorie: < 1949, Algemeen, Cultuur

Comments are closed.