Uit het archief van Hennie Vrielink, aflevering 2: Het Schanebroek

| 8 April 2016

Afgelopen paar jaar heeft oud-Luttenberger Hennie Vrielink artikelen geschreven over de geschiedenis van Luttenberg in het kwartaalblad van de Historische Vereniging Raalte. Dankzij Hennie zijn deze artikelen de komende tijd ook te lezen op Parel van Salland. Dit keer aflevering 2: inval van Raaltenaren in de Marke Luttenberg.

Door Hennie Vrielink

In mei 1725 kwamen twee gezworenen van de Marke Luttenberg op bezoek bij hun markenrigter Theodoor Joan van der Ketten. Ze gaven aan dat een groep Raaltenaren van ongeveer 70 personen de Marke van Luttenberg bij het Schanebroek was binnengevallen. Voor de schrik kregen ze van de markenrigter een borrel.

In het Markeboek van Luttenberg staat geschreven “dat die van Raelterwolt op woensdagh den 16 Mey 1725 op een seer violente (geweldadige) maniere en gewapent met stokken, grepen, vorken en ijshaecken (ijshaken) de beesten van den Luttenbergh met stoten en slaen seer hebben mishandelt” en geprobeerd hebben deze beesten uit het Schanebroek te verdrijven, wat ze uiteindelijk niet gelukt is.

Een jaar eerder hadden de Raaltenaren dat ook al geprobeerd en toen waren de beesten  “uit het Schanebroek gejaagt en met gewelt nae den Luttenberg gedreven.”

Luttenberg 1707

Marke Luttenberg in 1707 inclusief het Schanebroek

Al vanaf ongeveer 1600 was er ruzie tussen de Marken Raalterwoold en Luttenberg over de rechten in het Schanebroek. De Raaltenaren waren van mening dat ze samen met de Luttenbergers gelijke rechten hadden om in het Schanebroek hun beesten te weiden, turf te graven en plaggen te steken. De Luttenbergers waren een andere mening toegedaan en waren van mening dat zij alleenrecht hadden in het Schanebroek en dat de Raaltenaren daar niks te zoeken hadden. In 1708 lezen we in het Markeboek van Luttenberg dat in een akte  uit 1447 de rechten van de Luttenbergers zijn vastgelegd. Waarschijnlijk het jaartal waarin de Luttenbergers zich van Raalterwoold hebben afgescheiden en een eigen Marke zijn begonnen met eigen rechten in het Schanebroek.

Achterin het Markeboek van Raalte wordt door enkele getuigen uit Raalte verklaard dat het hen niet bekend is dat de Luttenbergers meerdere rechten in het Schanebroek hebben dan de inwoners van de buurschappen Tij unde Raede, Lyderthe ende Bootele (Tijenraan, Linderte en Boetele). Er zijn zelfs twee getuigen die aangeven dat deze buurschappen samen met die van Luttenberg één Marke vormen en dat het Schanebroek door deze vier buurschappen gemeenschappelijk gebruikt kan worden.

Zowel goedschiks als kwaadschiks is geprobeerd dit geschil tussen Raalte en Luttenberg op te lossen. Als de Raaltenaren beesten in het Schanebroek lieten weiden, werden die door Luttenbergers in beslag genomen en moesten de Raaltenaren een boete betalen om de beesten weer vrij te krijgen. Hetzelfde gebeurde bij het maken van turf of het steken van plaggen. In 1727 zijn de Luttenbergers een proces tegen Raalte begonnen “om de posessie (bezit) van onbedenckelijke tijden af van het Schanenbroek ent daarin leggende Cluinveen bij de Wolthaer te mainteneren (voort te zetten)” en daarvoor hadden ze advocaat Dr. Van Arnhem in de arm genomen.

Ook de boeren van het landgoed De Elscamp in Linderte behoorden tot de Raalter Marke en mochten dus volgens de Luttenbergers geen gebruik maken van het Schanebroek, maar de landeigenaar van De Elscamp de heer Warner Hoefslach heeft in 1727 voor zijn meijers en coters het recht van uitdrift in het Schanebroek gekregen tegen een eenmalige betaling van 170 car. guldens.

In 1758 komt er ogenschijnlijk een einde aan het geschil tussen de Luttenbergers en de Raaltenaren en zijn de Luttenbergers in het gelijk gesteld: “Wanneer de sententie (vonnis) in saken van deze  Markte tegen die van Linderte en Raelterwoold over de questieuze Kluinvene en weiden in het Schanebroek, is gepronuntieert (uitgesproken), en waarbij die van Luttenberg hebben getriumpheert en in hunnen possessie zijn gesterkt en gemainteneert..” Voortaan hadden de Luttenbergers het alleenrecht op het gebruik van het Schanebroek met het daarin gelegen Kluinveen.

Categorie: < 1949

Comments are closed.